Ciekawostki naukowe

Share

"Wina powodujące wesołość" - czyli kilka słów o historii wina

 

Każdy amator winiarstwa wie, że wino potrafi „zrobić się samo”, czyli bez jakiejkolwiek ingerencji człowieka. Istnieje taka możliwość, gdyż na skórkach winogron znajdują się dzikie szczepy drożdży, które po zmiażdżeniu gron rozpoczynają fermentację. Dzięki temu, aby robić wino, pierwsi winiarze nie potrzebowali specjalistycznej wiedzy na temat tego procesu. Wino w przeciwieństwie do soków może być przechowywane
w szczelnym pojemniku nawet przez lata. Dodatkowo w dawnych czasach, jakikolwiek napój zawierający alkohol był znacznie zdrowszy od nieprzegotowanej wody. Ta bowiem zawierała mnóstwo mikroorganizmów wywołujących przeróżne choroby. To wszystko czyniło wino bardzo atrakcyjnym trunkiem dla naszych praparapradziadów. 
  Najstarsze pestki dzikich winogron, które znaleziono w ludzkich osadach, pochodzą z czasów paleolitu. Oznacza to, że już 350 000 lat temu ludzie znali i cenili winogrona, choć może nie koniecznie jako surowiec na wino. Same winogrona są świetnym pożywieniem. Można je jeść „prosto z krzaka” lub przechowywać w postaci ususzonej. Powstałe w ten sposób rodzynki przez długi czas pozostają zdatne do spożycia.
  Co do produkcji wina na większą skalę, to rozpoczęła się ona dopiero po rozpoczęciu upraw. Miało to miejsce w czasach neolitycznych (9000 – 4000 p.n.e.). Pierwsze uprawy winogron znaleziono pomiędzy Kaukazem a Armenią, gdzie do dziś można znaleźć mnóstwo dzikich szczepów. Proces udomowienia nie był łatwy. Dzikie winogrona mogą mieć różną płeć lub występować w formie obojnaczej. Rośliny uprawne występują w tej drugiej formie i właśnie do tego nasi przodkowie musieli doprowadzić. Samozapylanie winogron obojnaczych, pozwala na selekcję odmian o coraz większych owocach i mniejszej ilości pestek.
  Udomowiona winorośl dotarła najpierw do Jordanu i dopiero stamtąd trafiła do starożytnych Egipcjan 4000 lat p.n.e. Najstarsze pozostałości wina w Egipcie znaleziono w ceramicznych zbiornikach, które były zamykane gliną. 6 znalezionych pojemników w sumie mogło przechować 64 litry wina. W takiej formie wino na pewno szybko stało się atrakcyjnym rarytasem, nic więc dziwnego, że najstarsze ślady handlu winem datuje się na 3500 lat p.n.e.
  Wino jest też bardzo często spotykane w Starym Testamencie. Z tekstu można się dowiedzieć, iż np. Noe pił sporo tego trunku, a Ziemia Obiecana miała być obfita w dorodne krzaki winorośli. Izajasz z kolei opisywał porady przydatne podczas sadzeniu winorośli. W Starym Testamencie można też znaleźć mnóstwo cytatów mówiących, że wino jest dobre.
  Starożytni na pewno zauważyli, że nie zawsze powstałe wino smakuje tak samo. Pierwsze etykiety na wino pochodzą ze starego Królestwa Egipskiego. Informują one nie tylko o autorze danego wina, ale też jakie wino można było znaleźć w danym pojemniku. Przykładowo opisy takich etykiet zwykle brzmiały następująco: „dobre wino”, „bardzo dobre wino”, „słodkie” czy nawet „powodujące wesołość”.
  W Grecji najstarsze dowody produkcji wina pochodzą sprzed 3000 lat p.n.e., zaś z udomowionych winorośli zaczęto ten alkohol wytwarzać około 2500 lat p.n.e. Produkcja w Grecji była znacznie większa niż w Egipcie. Głównym powodem tej różnicy była większa liczba terenów nadających się do uprawy winorośli. W związku z tym również handel winem rozkwitał. Mogło to być jedną z przyczyn bogactwa tych terenów. Co ciekawe Grecy prawdopodobnie zauważyli, że niewielka ilość wina pomaga w interesach. Dowodem na taką tezę jest fakt znalezienia pojemników z pozostałościami wina w pomieszczeniach pałaców, gdzie kupcy oczekiwali na spotkanie z panem domu. Ciekawostką jest również fakt, że napój ten był tak istotny dla części regionów, że zaczęto wybijać obrazy winogron i amfor do wina na monetach bitych w tychże regionach.
  Wszędzie tam gdzie zawędrowali Grecy, zaczynano produkcję wina. Nie przenoszono szczepów winorośli ze sobą, lecz hodowano nowe gatunki z dzikich roślin, które znajdowano na miejscu. W ten sposób pierwsze wina powstały w dolinie Rodanu we Francji, na Sycylii czy na Półwyspie Krymskim.
  Pierwsza alkoholowa gra o której wiemy, została stworzona przez Greków. 600 lat p. n. e. rzucali oni pozostałościami trunku ze swoich kielichów (wina wtedy zawierały spore ilości różnego osadu) w wysoko zawieszoną lampę. Ten, któremu udałą się ją zgasić, wygrywał.
  W starożytnym Rzymie produkcja wina była jeszcze większa. Winnice należały do najbogatszych obywateli i zarządzane były przez specjalnie do tego celu oddelegowanych ludzi. W miastach można było spotkać liczne bary, gdzie podawano rozwodnione wino a w zimne dni grzańca.
  To w czasach rzymskich zamieniono gliniane amfory na drewniane beczki.W tym czasie handel winem był ogromny i choć ceramiczne amfory dobrze się nadawały do przechowywania wina to w trakcie transportu było niezwykle łatwo je stłuc. Zastąpienie amfor drewnianymi beczkami pozwoliło zmniejszyć straty kupców.
  Wraz z Rzymianami wino dotarło do najdalszych części Europy. Trafiło do Germanii, Galii czy Brytanii. W wielu krajach, gdy raz zasadzono winorośl, nie zniknęła ona już nigdy z krajobrazu tych ziem.

Każdy z nas może współtworzyć historię produkcji wina. Do czego bardzo zachęcamy. Dziś wystarczy dokładnie tyle samo, co w starożytności: pojemnik na wino, drożdże, owoce i trochę chęci.

Na podstawie: 

J. M. Renfrew; “Archaeology and the origins of wine production” w M. Sandler, R. Pinder; “Wine A Scientific Exploration”; 2003 Londyn; Taylor & Francis

 

Last modified on styczeń 04, 2017

Kontakt

"LeMag" Zdzisław Leszek Wojtkowski
ul. Mireckiego 39/5
96-300 Żyrardów
Polska
NIP 838-105-78-91

Kom.: +48 601 356 311
Tel.: +48 46 855 4959
Fax: +48 46 855 3560
Email: lemag@centrumfermentacji.pl
Nr konta mbank: 42 1140 2004 0000 3102 6165 2596